witte zwanen

Zwarte of Witte Zwanen?

Naar aanleiding van ‘Zwarte Zwanen 6’ van Omroep Max, werd door Ad Broere de volgende reactie geplaatst in het gastenboek van deze omroep:

Ik heb op ‘Stop de pensioenafbraak’ een presentatie gegeven. Daarin heb ik met een eenvoudig voorbeeld van een individuele pensioengerechtigde onderbouwd, waarom de kassen van de pensioenfondsen steeds verder gevuld raken zolang het nettorendement dat de fondsen maken hoger is dan de rekenrente. HET ESSENTIËLE PUNT is echter dat hoewel aanvullende pensioenen worden gevormd op kapitaalbasis, de beleggingen van de pensioenfondsen collectief zijn gemaakt. Met andere woorden: er is GEEN directe relatie tussen wat er in de pot zit en de pensioengerechtigde hoewel de belegde reserve allereerst het resultaat is van de (doorsnee)premies die namens de pensioengerechtigde worden afgedragen door de werkgever aan het fonds en secundair door het rendement dat de fondsen met deze premies weten te behalen. Tussen 1995 en 2015 behaalde ABP bijvoorbeeld gemiddeld per jaar een rendement van 7%, Zorg en Welzijn 8%. Aanzienlijk meer dan de in die periode toegepaste rekenrente.
Voor het actuariaat is de hoogte van de belegde reserves slechts relevant als toets in hoeverre de som van de contante waarde van de toekomstige verplichtingen naar de pensioengerechtigden wordt gedekt door de waarde van die beleggingen. Dat is niet het geval, omdat in die berekening een lage rekenrente wordt toegepast. Hoe lager de rekenrente hoe hoger de contante waarde van de toekomstige verplichtingen. Als dan ook nog de in de toekomst te ontvangen premies van de actieve pensioengerechtigden zo laag mogelijk worden gehouden, dan is de conclusie dat er onvoldoende in de potten zit snel getrokken.
Uit dit verhaal blijkt dat het in wezen simpel is: pensioenen worden gevormd op basis van het kapitaaldekkingsstelsel. De premies van de pensioengerechtigden en de netto rendementen die hierover worden behaald zouden gelabeld moeten zijn en identificeerbaar, zodat wanneer de ‘deelnemer’ met pensioen gaat precies bekend is hoeveel kapitaal voor hem of haar beschikbaar is. En daar zou de gepensioneerde het mee moeten doen, wetende dat zolang er nog persoonlijk kapitaal in de pot zit, dit door rendeert. Met andere woorden ook tijdens de uitkeringsperiode gaan er niet uitsluitend bedragen af, ze komen er ook nog bij.
Nee, stellen de pensioenfondsen, de belegde reserves zijn collectief. Ze noemen dat het solidariteitsprincipe. Dit is een fundamenteel fout uitgangspunt. Het zou moeten zijn toegepast bij de AOW, want die is gebaseerd op het omslagprincipe. De buffer die zou worden gevormd om de AOW betaalbaar te houden is er niet gekomen, om vooralsnog duistere redenen.
Waarin de overheid tekort is geschoten lijkt men te willen compenseren via de pensioenfondsen. Aanvullende pensioenen zijn echter geen zaak van de overheid, maar van werkgevers en werknemers. Daarin kan de overheid niet sturend optreden.
De belangrijke conclusie uit het voorgaande is dat een belangrijke stap naar een goede oplossing zou zijn dat per pensioengerechtigde wordt uitgegaan van het beschikbare kapitaal en dat daarop de toezegging wordt gebaseerd. Dit zou wel eens tot wonderlijke uitkomsten kunnen leiden.

Ad Broere, econoom

Related Post

Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.